Spring naar inhoud

Werken aan maatschappelijke opgaven

"Betaalbaar wonen is een van de belangrijkste opgaven"

3 Werken aan maatschappelijke opgaven

De belangrijkste thema’s voor een woningcorporatie zijn onveranderlijk beschikbaarheid, betaalbaarheid, kwaliteit, duurzaamheid en leefbaarheid. Niet alleen huurders, ook gemeenten, huurdersorganisaties en andere samenwerkingspartners spreken ons aan op onze inzet voor Salland en zijn inwoners. Daarnaast heeft de overheid vorig jaar via de Nationale Prestatie Afspraken (NPA) de regierol gepakt om de problemen binnen de woningmarkt aan te pakken. Deze afspraken betekenen een forse extra inspanning voor woningcorporaties en dus ook voor SallandWonen. Vanaf 2023 maken de opgaven uit de NPA onderdeel uit van onze inzet. 

Hieronder leest u hoe wij in 2023 onze bijdrage leverden aan alles wat er in ons werkgebied moet gebeuren op de bovengenoemde thema’s.

3.1 De betaalbaarheid van het wonen

Betaalbaar wonen is één van de belangrijkste opgaven. In het verslagjaar hebben wij onze inzet op dit onderwerp uiteraard voortgezet. Zo zorgden we via passend toewijzen, maatwerk en een gematigd huurbeleid dat wonen zo betaalbaar mogelijk blijft. Via nieuwbouw realiseren we kleinere betaalbaardere wooneenheden, om zo het aanbod aan betaalbare woningen te vergroten. Ook zetten we onze activiteiten voort om huurachterstanden zo vroeg mogelijk te signaleren en met de samenwerkingspartners huurders die in problemen zijn gekomen zo goed mogelijk te helpen.

Maatschappelijke prestaties

We behaalden de volgende maatschappelijke prestaties op het doel ‘betaalbaarheid van het wonen’ in 2023:

Tabel 2: Maatschappelijke prestaties op het doel betaalbaarheid van het wonen

Indicator Realisatie Doel Realisatie
  2022 2023 2023
Passend toewijzen (%) 97,6 100 100
Gebruik vrije toewijzingsruimte (%) 2,7 ≤15 2,4
Huurachterstand zittende huurders (%) 0,55 ≤0,75 0,56
Huursom (%) 2,2 2,6 2,65

Voor ons gevoel doen we wat we kunnen doen op het gebied van betaalbaarheid van het wonen.
Zo zetten we maximaal in op het beperken van woonlasten voor onze huurders door verduurzamingsactiviteiten (zie par. 3.3). We matigden ook dit jaar waar mogelijk de huren. Wel stellen we ons de vraag of wij wel de organisatie zijn om inkomenspolitiek te voeren. We zijn er immers voor de volkshuisvestelijke opgaven. Het is een uitdaging om de balans tussen betaalbaarheid en garanderen van een dak boven het hoofd optimaal te houden. Betaalbaarheid heeft onze aandacht en vinden we ook belangrijk. Niet voor niets staat het vooraan in onze missie.

Wet eenmalige huurverlaging

In 2023 gold de Wet eenmalige huurverlaging. Bij de jaarlijkse huurverhoging zijn ruim 1.350 huren verlaagd met gemiddeld € 43,- naar € 575,03. Daarnaast hebben nog zo’n 150 huurders een aangepast huurverhogingsvoorstel ontvangen tot een huurprijs van € 575,03. Ook hebben 25 huurders met succes zelf verzocht om een huurverlaging in het kader van deze wet. Het aantal huurders met een inkomen tot 120% van sociaal minimum was meer dan verwacht. We hadden zelf rekening gehouden met 1.000 huurders. 

Jaarlijkse huurverhoging

Dit jaar was de huurverhoging gebaseerd op de cao-ontwikkeling en niet op het inflatiecijfer. Ons huurverhogingsbeleid gaat er vanuit dat de huurders gemiddeld een huurverhoging krijgen van de cao-ontwikkeling, verminderd met - 0,5%. In de begroting hielden we rekening met een cao-ontwikkeling van 2,8% en hiermee een gemiddelde huurverhoging van 2,3%.

Voor 2023 bleek de cao-ontwikkeling 3,1% te zijn. Dit houdt in dat de huurverhoging gemiddeld 2,6% mocht zijn. We pasten opnieuw de inkomensafhankelijke huurverhoging toe. Hierdoor konden we voor het merendeel van onze huurders met een laag inkomen de huurverhoging opnieuw lager houden, namelijk 2,3% in plaats van 2,6%. In goed overleg met de huurdersorganisaties zijn ook dit jaar de huren van huurders met een laag inkomen én een minder goed geïsoleerde woning (EFG- energielabel) bevroren.

Bij de inkomensafhankelijke huurverhoging hebben we net als vorig jaar gekozen om de huurverhoging te matigen. We hebben een beduidend lagere huurverhoging gevraagd dan maximaal mogelijk was. Ook hebben we er opnieuw voor gekozen om alleen huurders met een huur lager dan de liberalisatiegrens in aanmerking te laten komen voor een inkomensafhankelijke huurverhoging. Een huurprijs boven de liberalisatiegrens vinden wij meer marktconform en verhogen we om die reden dus niet extra.

Woonlasten

De betaalbaarheid van het wonen wordt naast de huur ook bepaald door de kosten voor energie. Door de sterk stijgende kosten voor energie heeft de overheid maatregelen genomen in de vorm van een energieplafond en de regeling Tijdelijke subsidieregeling Tegemoetkoming Blokverwarming (TTB). Bij appartementencomplexen betalen huurders servicekosten voor onder andere het elektraverbruik in de algemene ruimten. Hadden we in 2022 de kosten nog beperkt kunnen houden door een doorlopend energiecontract. Per 1 januari 2023 moesten we een nieuw abonnement afsluiten tegen een flexibel (‘dynamisch’) tarief. Bij de vaststelling van het voorschot voor 2023 hebben we rekening gehouden met het energieplafond. Om te voorkomen dat huurders veel moeten bij betalen is het voorschot servicekosten al per 1 februari 2023 aangepast.

Binnen ons bezit zijn een beperkt aantal complexen met blokverwarming, waar ook het energieverbruik in de woning onder de servicekosten valt. De regeling TTB is gedurende 2023 tot stand gekomen, met terugwerkende kracht vanaf 1 januari 2023. Dit betekende voor deze groep huurders een forse verhoging van de servicekosten per 1 februari 2023. Na toezegging van de TTB, hebben we de voorschottarieven voor energie per 1 juli 2023 verlaagd.

Achteraf was het flexibel tarief in het voordeel voor onze huurders. Over het algemeen heeft men teveel voorschot betaald en ontvangt men geld terug. Dit gaan we versneld uitvoeren. Vanaf 2024 hebben we weer een vaste prijs voor energie, daarnaast wijzigt de energiebelasting. Om onder andere deze redenen pasten we de voorschottarieven per 1 februari 2024 opnieuw aan.

Volkshuisvestelijke resultaten

Volkshuisvestelijk hebben we op het gebied van betaalbaarheid in 2023 de volgende resultaten behaald:

Huurprijsbeleid

Betaalbaar wonen vinden wij belangrijk. Ons huurbeleid kenmerkt zich door een gemiddeld inflatievolgende huurverhoging. Daarnaast hanteren wij een pakket aan maatwerk.

Tabel 3: Huurprijs (zelfstandige woningen)

Indicator Realisatie  
  2022 2023
Passend toewijzen (%) 97,6 100
Toewijzingen aan huishoudens met inkomen onder huurtoeslaggrens (%) 73,3 75,2
Huurprijs sociale huurwoning    
Gemiddelde huurverhoging (%) (excl. inkomensafhankelijke hvh) 1,9 2,3
Wet eenmalige huurverlaging (aantal huishoudens) n.v.t. 1.534
Wet eenmalige huurverlaging (gemiddeld bedrag aan huurverlaging) n.v.t. 42,92
Huurprijs nieuwe verhuringen (gemiddeld in euro) 585 594
Huurprijs (gemiddeld in euro) 582 584
Verhouding huur /maximaal toegestane huur (%) 62,3 56,2
Verandering huurprijs t.o.v. afgelopen jaar (huursom in %) 2,2 2,65
Aandeel woningen met huurprijs tot € 550 in % (prijspeil 2020) 37 62
Inkomensafhankelijke huurverhoging    
Doelgroep hoog midden inkomen á 35 euro (aantal) 304 287
Doelgroep hoog inkomen á 65 euro (aantal) 94 82
Geen huurverhoging woningen met EFG-energielabel (aantal) 134 135
Toegekende bezwaren (aantal/gemiddeld bedrag aan huurverlaging) 23/13,30 43/37,92
Huurprijs vrije sector huurwoning    
Huurprijs nieuwe verhuringen (gemiddeld in euro) 879 879
Huurprijs (gemiddeld in €) 841 867
Jaarlijkse huurverhoging (gemiddeld in %) 2,3 2,6

Huurachterstanden

Bij betalingsproblemen proberen we bij een eerste contact, zoveel mogelijk persoonlijk in gesprek te komen met de huurders. Soms gaan we onverwachts langs, soms op verzoek en soms bellen we met de huurder. Dit contact is er altijd op gericht uit te vinden waar het knelpunt zit bij de huurder en wat een passende oplossing is. We zien een toename in het aantal betalingsregelingen. Een enkeling kwam in de problemen door een belastingschuld of het niet kunnen betalen van de huur door onverwachte kosten voor onder andere huisdieren of auto. Het vinden van werk na een uitkering levert soms ook tijdelijke betalingsproblemen op. Ook zijn er huurders die gebruik maken van de betalingsregeling die we actief aanbieden via de website. Een deel van deze groep huurders zien we herhaaldelijk een regeling aangaan.

Om huurders te bereiken die het moeilijk hebben, werken wij samen met partijen als gemeenten, Humanitas, Financiën de Baas, GKB, BAD, Meldpunt bijzondere zorg en bewindvoerders.
Deze samenwerking is door de Wet Gemeentelijke Schuldhulpverleningen (Wgs) sinds 2021 wettelijk geformaliseerd. Deze wet geeft gemeenten het recht om huurachterstanden bij ons op te vragen, met als doel het beter en eerder helpen van burgers met schulden. De eerste ervaringen met de wet waren positief. We merken nu minder effect van deze wet. Dit komt mede omdat de werkwijze van de gemeente is aangepast: bezochten ze eerder de huurders, nu is dit via een brief, sms of telefonisch contact. Dit omdat het aantal burgers dat wordt aangemeld door alle partijen zo groot is, dat een persoonlijke benadering niet meer haalbaar is. 

Ontruimingen door huurachterstand

In 2023 hadden we 4 ontruimingen, waarvan 2 gezinnen, een alleenstaande ouder en een alleenstaande. Allen waren al vertrokken voor de datum van ontruiming. Helaas wilden deze huurders op geen enkele manier hulp accepteren. 

We legden net als andere jaren eerder en vaker huisbezoeken af. De samenwerking en de informatie-uitwisseling tussen de gemeenten en ons is goed. We trekken bij aanzeggingen van ontruimingen samen op en besluiten samen tot ontruimen als dit nog maar de enige mogelijkheid is. Vergeleken met 2022 is het aantal dossiers bijna gelijk gebleven, maar zijn de schulden die we overdragen aan de deurwaarder wel hoger. De intensieve samenwerking met de gemeenten zorgt voor het langer aanhouden van schulden. Wel merken we een positief effect van de aanzeggingen tot ontruiming: het merendeel van de huurders met betalingsproblemen gaat dan alsnog in op het aanbod van hulp, vaak via beschermingsbewind. Vanaf 1 januari 2024 is een kopie van de vroegsignalering bij de gemeente vereist om uitspraak te krijgen van de rechtbank. Dit borgen we door standaard een kopie van de vroegsignalering vast te leggen in het dossier.

Jaarlijks boeken we schulden af doordat ze (voorlopig) niet inbaar zijn. Dit kan als er bijvoorbeeld niet voldoende inkomen is om af te lossen of een huurder een schuldsaneringstraject volledig heeft doorlopen. In de eerste situatie blijft de vordering open staan en proberen we op een later moment alsnog het bedrag te innen. In de tweede situatie is voldaan aan de voorwaarden en rest ons niets anders dan de restantschuld definitief af te boeken.

Tabel 4: Huurschulden en ontruimingen

Indicator Realisatie  
  2022 2023
Huurachterstand huurders (meer dan € 50) (aantal) 180 204
Huurachterstand totaal (%) 0,98 1,09
Huurachterstand zittende huurders (%) 0,55 0,56
Afgesloten betalingsregelingen (aantal) - 272
Nog actieve betalingsregelingen 31-12-2023 (aantal) - 52
Afboeking wegens afgerond schuldhulpverlening (bedrag) - 26.572
Dossiers naar de deurwaarder (aantal) 43 42
Aanzeggingen tot ontruiming (aantal) 8 14
Ontruimingen vanwege huurachterstand (aantal) 3 4

Maatwerk

Maatwerk binnen SallandWonen houdt in dat wij afwijken van de reguliere werkwijzen om een woningzoekende of huurder te helpen. Dit kan van toepassing zijn bij het verhuren van een woning, het vaststellen van de huurprijs of als een huurder door omstandigheden in de financiële problemen komt. Wij kennen de volgende maatwerkmaatregelen bij financiële problemen:

  • betalingsregeling
  • verwijzing naar Humanitas of Financiën de Baas
  • huurbevriezing
  • huurverlaging
  • tijdelijke huurkorting op verzoek.

Woningzoekenden en huurders vinden via onze website informatie over de maatwerkregelingen. Heeft men financiële problemen en kan men de huur daardoor niet betalen, dan benadrukken we dat men vooral contact met ons moet opnemen, zodat wij actief kunnen meedenken over oplossingen. Het verschilt per situatie wat de best passende oplossing is.

Betaalbaarheid woningvoorraad

We vinden betaalbaarheid belangrijk en sturen op een betaalbare woningvoorraad. In onderstaande tabel zijn de percentages van de zelfstandige wooneenheden naar huurprijsklasse weergegeven.

Tabel 5: Woningportefeuille– naar huurprijsklasse

Indicator Realisatie  
  2022 2023
Wooneenheden (zelfstandig) – naar huurprijsklasse (31-12)    
Goedkoop (%) 7,4 6,7
Betaalbaar (%) 83,6 84,2
Duur tot huurtoeslaggrens (%) 6,4 7,2
Duur boven huurtoeslaggrens (%) 2,6 1,9
Woningbezit – betaalbaar (31-12)    
Betaalbaar (goedkoop + betaalbaar) (%) 91,0 90,9

3.2 Beschikbaarheid van passende woningen

We zorgen voor een divers aanbod aan woningen. We werken vooral aan woningen die voor meerdere doelgroepen geschikt (te maken) zijn. We bouwen nieuwe woningen en verkopen bestaande grote huurwoningen. Op deze manier transformeren we onze portefeuille, zodat deze beter afgestemd is op de groep huurders van nu en de toekomst. We proberen doorstroming op de woningmarkt te bevorderen. We zijn er ook voor de middengroepen, als het hen niet lukt zelf een woning te bemachtigen. 

We zien dat de woningmarkt nog steeds op slot zit. Er is beperkte doorstroming en veel groepen woningzoekenden kunnen niet of heel moeilijk het huis bemachtigen dat ze nodig hebben om hun leven vorm te geven. Niet alleen neemt het aantal vluchtelingen toe door de onrust in de wereld. Ook blijft de koopmarkt onbereikbaar voor veel woningzoekenden en leidt overheidsbeleid tot een afname van het aantal huurwoningen voor mensen met een middeninkomen. De val van het kabinet heeft de vaart uit de besluitvorming gehaald. Net nu de landelijke politiek de noodzaak van versneld bouwen en verduurzamen heeft gezien. 

Maatschappelijke prestaties

We behaalden de volgende maatschappelijke prestaties op het doel ‘beschikbaarheid van passende woningen’ in 2023:

Tabel 6: Maatschappelijke prestaties op het doel beschikbaarheid van passende woningen

Indicator Realisatie Doelstelling Realisatie
  2022 2023 2023
Doorstroming bevorderen      
Nieuwbouwwoningen waar huurders voorrang voor krijgen die een huurwoning achterlaten (% reguliere nieuwbouw) - ≥50 52
Doorstroming naar nieuwbouw (aantal huurders) 1 - 11
Nieuwbouw toegevoegd aan portefeuille, via 12 123 120
Nieuwbouw (aantal) 12   105
Onderverhuur (aantal) -   15
Overige wijzigingen portefeuille      
Verkochte woningen (aantal) 25 30 21
Verkochte woningen aan zittende huurders (aantal) 5 - 0
Sloop (aantal woningen) 0 36 36
Leegstand woningen      
Bij reguliere verhuur: langer dan 3 dagen leeg (aantal) - 0 35

Voor ons doen hebben we veel gerealiseerd en zetten we ons maximaal in. Maar we beseffen dat dit een druppel op de gloeiende plaat is. We zijn tevreden dat het dit jaar is gelukt om op 3 na het aantal woningen te realiseren dat we ons hebben voorgenomen. Dit is mede gelukt omdat we bij enkele projecten het risico hebben genomen om te starten met bouwen, voordat het bestemmingsplan onherroepelijk werd. Het waren allemaal unieke projecten, waarmee we landelijk in de belangstelling zijn gekomen. Het gaat om een project met flexwoningen, die in sneltreinvaart zijn gerealiseerd en een project met biobased woningen. Eindelijk komt de productie van nieuwbouw woningen los, na al die jaren van vertraging. Door de sterk veranderende omgeving, met name economisch, stelt dit ons ook voor uitdagingen.

Er kwamen in ons werkgebied meer nieuwe huurwoningen op de markt vergeleken met de afgelopen jaren, maar opnieuw kwamen er minder woningen vrij door mutatie voor verhuur. Door aansluiting bij de regionale woningzoeker is het zoekdomein voor de woningzoekende vergroot, maar daarmee ook het aantal woningzoekenden. In 2024 verwachten we opnieuw de nodige nieuwbouw op te leveren. 

In deze tijd van woningcrisis is elke inzet op het bevorderen van beschikbare en passende woningen belangrijk. In 2023 hebben we ons extra ingezet op de volgende onderwerpen:

Aandeel sociale huur

Eindelijk kunnen we zeggen dat onze woningportefeuille in aantal toeneemt. Door de toevoeging van nieuwbouw, beperkte verkoop en sloop van een complex, is de portefeuille zelfstandige woningen met 47 woningen uitgebreid. Ons doel dat meer dan 80% van de nieuwbouw geschikt is voor langer zelfstandig wonen, is niet gelukt. Het merendeel van de opgeleverde woningen is niet of minder geschikt voor langer zelfstandig wonen. Daar zijn we ons in de besluitvorming van bewust geweest. Zo voldoen de flexwoningen niet volledig aan de eisen voor langer zelfstandig wonen, maar konden deze wel snel gerealiseerd worden. Bij het project Olstergaard was het door de kavelafmetingen niet mogelijk om levensloopbestendig te bouwen. Wel heeft dit project een bijzonder innovatief karakter. De woningen zijn namelijk voor 95% ‘biobased’ gebouwd en verhuurd aan een doelgroep die graag op deze manier wil wonen. De woningen op de locatie Aberson in Olst zijn wel geschikt voor langer zelfstandig thuis wonen.

Woonruimteverdeling en -toewijzing

In 2023 hebben we ons aangesloten bij het regionale woonruimteverdeelsysteem de Woningzoeker. Dit is een samenwerking met 8 woningcorporaties uit de gemeenten Kampen, Steenwijkerland, Zwartewaterland, Zwolle, Raalte, Olst-Wijhe, Dalfsen, Staphorst, Ommen of Hardenberg. Door de Woningzoeker hebben onze woningzoekenden een groter gebied waarin ze kunnen reageren op een woning. Hierdoor zijn er meer mogelijkheden om woonwensen te realiseren. De eerste resultaten laten zien dat vanuit Zwolle en Ommen iets meer mensen bij ons komen wonen. Van alle deelnemende woningcorporaties, hebben wij het hoogste aantal eigen inwoners dat hier blijft. Daarnaast zijn wij de grootste aanbieder van de spoedmodule: 1/3 van ons aanbod bieden we via de spoedmodule aan.
Dit heeft voor de lokale woningzoekende een voordeel: bij de helft van de woningen in de spoedmodule komen alleen zij in aanmerking voor een woning in ons werkgebied.

Uniek voor dit jaar was de verhuur van flexwoningen. Een nieuw concept qua regelgeving, contracten, type huurders en met aangepaste huurvoorwaarden en afwijkende huisregels. De bedoeling was woningen te bouwen voor het huisvesten van lokale woningzoekenden: jongeren en spoedzoekers. Er zijn ook woningen verhuurd aan de gemeente Olst-Wijhe voor het huisvesten van vluchtelingen uit Oekraïne. Alle contracten zijn van tijdelijke duur met behoud van de inschrijfduur. Alle woningen waren bij 1e verhuring verhuurd en veel huurders kwamen met verhuisspullen bij de sleuteloverdracht. Een teken dat de woningen nodig zijn.

Huisvesten middeninkomens

Wij zien een rol voor ons voor het huisvesten van middeninkomens. Vanuit onze niet-Daeb portefeuille en door de verkoop van bestaande huurwoningen helpen we deze doelgroep. In overleg met de gemeenten en huurdersorganisaties was voor 2023 de maximale vrije toewijzingsruimte beschikbaar. Dit om te beoordelen in welke mate er gebruik van wordt gemaakt, waar belemmeringen liggen en welk doel we voor 2024 willen stellen. In 2023 is 2,4% van de ruimte gebruikt, vooral bij het toewijzen van de flexwoningen. Daarnaast maakten alleenstaanden hier gebruik van doordat wij het inkomen voor deze doelgroep gelijkstellen aan gezinnen.

Passend wonen voor bestaande huurders

We geven huurders die een huurwoning achterlaten voorrang bij een gedeelte van de nieuwbouw huurwoningen. Per project maken we hierin een afweging. In 2023 gold deze regel voor het project Aberson in Olst. De overige nieuwbouwwoningen waren allen flexwoningen.
Verkopen we een huurwoning? Dan heeft een huurder van ons die een woning achterlaat voorrang.
In 2023 boden we 19 huurwoningen aan met deze voorrangsregel. In totaal kochten 3 huurders een woning van SallandWonen.

Huisvesten statushouders

We stonden voor de uitdaging om meer statushouders dan voorheen te huisvesten. De taakstelling vanuit de overheid was: 126 ten opzichte van 76 in 2022. Het jaar startten we met een voorstand van 14 vanuit 2022 door gezinshereniging. Toch waren er extra maatregelen nodig om de taakstelling te halen.
Er kwamen nauwelijks woningen vrij. Met beide gemeenten maakten we aanvullende afspraken over het aantal woningen per maand dat we beschikbaar stellen. Voor de gemeente Raalte zijn dit gemiddeld 3 woningen per maand, voor de gemeente Olst-Wijhe gemiddeld 2. Dit blijven we ook in 2024 doorzetten, omdat we weer een verhoogde taakstelling verwachten. We verwachten in 2024 nog 13 mensen voor gezinshereniging. Inclusief deze gezinshereniging, voldoen we op 2 na aan de taakstelling over 2023.

Naast de taakstelling zijn 5 gezinnen, die tijdelijk gehuisvest waren aan de Beatrixlaan, geherhuisvest.
De flexwoningen worden door de gemeenten gezien als een passende huisvesting voor statushouders.
Er zijn aanvullende afspraken gemaakt met beide gemeenten omdat dit tijdelijke verhuur is: de herhuisvestingsplicht vervalt. Ook ontvangen statushouders die wonen in een flexwoning extra inschrijfduur. Zij moeten zelfstandig een definitieve woning zoeken. Nu we aangesloten zijn bij DeWoningzoeker, kan dit ook een woning zijn bij één van de andere corporaties die deelnemen aan De Woningzoeker.

Bevorderen doorstroming ouderen

Het bevorderen van de doorstroming van ouderen naar passende huisvesting is een landelijk actueel onderwerp. Naast de krapte op de woningmarkt zien we in de cijfers dat veel 1- en 2-persoons huishoudens in een grote eengezinswoning wonen. SallandWonen wil er voor iedereen zijn.
Daarom zetten we in op een passende woonplek voor alle doelgroepen. In de afgelopen jaren hebben we met name ingezet op de bouw van BGT woningen. Een woning met het oog op de toekomst. Zo kan er makkelijker een traplift geplaatst worden en behoudt een huurder wel de ruimte in en om de woning.

In 2023 hebben we het nieuwbouwproject Aberson onder de aandacht gebracht bij huurders in Olst die 65 of ouder zijn. Van de 20 woningen, allen geschikt voor langer zelfstandig wonen, is 35% naar huurders gegaan die een woning achterlieten. We werken samen met de gemeenten en collega-corporaties aan een pakket maatregelen om de doorstroming te bevorderen. Hierbij denken we onder andere aan de inzet van een doorstroomcoach en een bewustwordingscampagne. In 2024 starten we met het actief informeren van huurders over nieuwbouwprojecten in hun woonplaats en leggen uit dat als men belangstelling heeft, het belangrijk is dat men als woningzoekende ingeschreven staat.

In 2024 starten we met de wooncoach met als doel huurders stimuleren te verhuizen naar woningen die passen bij hun levensfase. De komende jaren leveren we veel nieuwbouwprojecten op die grotendeels levensloopbestendig zijn en geschikt zijn voor mensen met een zorgvraag. De wooncoach gaat actief op zoek naar de doelgroep om de mogelijkheden en kansen over het voetlicht te brengen.

Het Deelhuus

Een Deelhuus is een woning die gedeeld wordt door twee jongeren. Deelwoningen vergroten de kansen  voor jongeren om een woning te vinden en de kosten te delen. Zij behouden hun inschrijfduur en kunnen na verloop van tijd doorstromen naar een eigen woning. De jongeren die in een Deelhuus wonen geven aan erg blij te zijn met deze optie omdat zij anders langer hadden moeten wachten op een woning.

Het Deelhuus is een succes. In beide gemeenten blijven we dit inzetten. Naast het Deelhuus hebben we inmiddels ook flexwoningen. Hiermee hebben we een groter aanbod tijdelijke woonruimte gecreëerd voor onder andere de doelgroep jongeren. Doel van onze inzet is: voldoende aanbod voor alle doelgroepen. Nu het aanbod voor jongeren verruimd is, wachten we met het aanbieden van een nieuw Deelhuus. Eerst willen we inzicht hebben in de slaagkans voor jongeren. In de loop van 2024 beoordelen we of het nodig is om opnieuw een Deelhuus aan te bieden. 

Flexwonen

In beide gemeenten zijn we vorig jaar gestart met projecten in het kader van flexwonen. Doel was om in korte tijd woningen te realiseren. Dit is ons in beide gemeenten gelukt. Wel kostten deze projecten veel inspanning en konden we dit jaar opleveren doordat we in goed overleg met de gemeente Olst-Wijhe zijn gestart met de bouw zonder dat de vergunning definitief was.

Flexwonen Olst-Wijhe

We realiseerden in 1,5 jaar samen met de gemeente Olst-Wijhe en samenwerkingspartners 50 flexwoningen in Wijhe en 26 flexwoningen in Olst. De eerste bewoners zijn in oktober 2023 gaan wonen in de nieuwe woningen. De woningen zijn compact, duurzaam en energiezuinig. En het is een regionaal product. De woningen zijn ontwikkeld in samenwerking met de Harwoonie, een jong lokaal bedrijf. De woningen worden tijdelijk verhuurd aan:

  • lokale spoedzoekers en jongeren
  • vluchtelingen uit Oekraïne (door de gemeente)
  • bij uitzondering aan Statushouders

Alle woningen voor de lokale spoedzoekers en jongeren waren bij eerste verhuur verhuurd aan huurders uit het eigen dorp: Olst en Wijhe.

Dit project is één van de eerste in Nederland met deze omvang. Er is veel vraag van gemeenten en collega-corporaties om informatie. Omdat het belangrijk is dat op andere locaties ook flexwoningen worden gebouwd, delen we graag onze kennis. Dit doen we veelal via rondleidingen.

Flexwonen Raalte
Het kantoorgebouw Arkelstein 2 in Raalte is verbouwd tot woongebouw met 31 appartementen voor mensen die dringend tijdelijk woonruimte zoeken. Wij huren op de begane grond en de eerste verdieping 15 appartementen voor mensen die met spoed tijdelijke woonruimte zoeken. Denk hierbij aan jongeren, mensen die moeten verhuizen vanwege een baan in deze gemeente, mensen in echtscheidings-situaties, mantelzorgers en statushouders die wachten op permanente woonruimte in de gemeente Raalte. Wij verhuren de woningen die wij huren dan weer door aan spoedzoekers. Alle woningen waren bij eerste verhuur verhuurd aan spoedzoekers die allemaal afkomstig zijn uit Raalte. De gemeente Raalte gaat de tweede en derde verdieping van het gebouw huren voor de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne. De duur van deze opvang is nog niet bekend. 

We kunnen niet anders concluderen dan dat de flexwoningen voldoen aan de behoefte. Mensen hebben de woning nodig. We horen schrijnende verhalen over de nood die er is. Zo woonde iemand in zijn auto. Veel huurders komen bij de oplevering aan met een auto vol verhuisspullen.

Maatwerk

Naast maatwerk bij financiële problemen, kan maatwerk ook van toepassing zijn bij het verhuren van een woning en het vaststellen van de huurprijs. Wij kennen de volgende maatwerkmaatregelingen bij het verhuren van een woning:

  • tijdelijke verhuur (leegstandswet, bruikleenovereenkomst of flexwoning)
  • woningtoewijzing op basis van eigen vermogen
  • huurgewenning
  • tijdelijke huurkorting
  • doorstromen
  • woningruil.

We hanteerden tot 1 juli 2023 de mogelijkheid van urgentie voor woningzoekenden om sociale of medische redenen. Door de aansluiting bij de Woningzoeker, is deze maatregel niet meer van toepassing. Het uitgangspunt van het nieuwe woonruimteverdelingssysteem is de eigen kracht van de woningzoekende. Men moet eerst een half jaar actief zoeken, voordat een verzoek om urgentie mogelijk is. Wordt er urgentie verstrekt, dan betekent dit ophoging van de inschrijfduur. Vanaf 2024 verwachten we de eerste verzoeken.

In 2023 hebben we de maatregel ‘tijdelijke huurkorting’ ingezet voor de doelgroep jongeren bij de flexwoningen. De doelgroepen die in aanmerking komen voor de flexwoningen zijn onder andere spoedzoekers en starters. Dit kunnen ook jongeren zijn in de leeftijd van 18 tot 23 jaar. De huurprijs was voor jongeren te hoog om in aanmerking te komen voor huurtoeslag. Om deze reden hebben we de flexwoningen aangewezen als projecten waarvoor jongeren in aanmerking kunnen komen voor de maatregel ‘tijdelijke huurkorting’. Deze maatregel is 6 keer toegepast. Wanneer de jongere 23 jaar is, of na 3 jaar, wordt de huur aangepast.

Acquisitie

Het intensief zoeken naar locaties is een continu proces. We hopen door te kunnen gaan met een hoge productie. Hoewel er al veel locaties in beeld en in ontwikkeling zijn, blijven we volop doorgaan met verwerven van bouwlocaties. Met gemeenten maakten we afspraken over een hoger percentage sociale huur bij nieuwbouwprojecten. 

Ook zochten we naar locaties en onderzochten we samenwerkingen met andere partijen met grondposities. We keken actief naar (her)ontwikkelingskansen binnen ons eigen bezit met als doel via sloop vervangende nieuwbouw verdichting te realiseren. Daarnaast blijven we ons inzetten op het transformeren van bedrijfs- en kantoorpanden naar wonen.

Innovatie

Wij oriënteren ons op de mogelijkheden van prefabricage van woningen met als doel de kansen in kaart te brengen om bouwtermijnen van nieuwbouw te verkorten. Daarnaast denken wij dat dit het bouwen betaalbaarder en duurzamer maakt. Voor het project Franciscushof hebben we naast een ‘reguliere’ bouwer ook prefab-bouwers uitgenodigd om deel te nemen aan de aanbesteding.

Volkshuisvestelijke resultaten

Volkshuisvestelijk hebben we op het gebied van beschikbaarheid van passende woningen in 2023 de volgende resultaten behaald:

Woonruimteverdeling en woningtoewijzing

Voor de woonruimteverdeling hanteren wij het aanbodmodel in combinatie met loting. Sinds de aansluiting bij de Woningzoeker bieden we 1/3e van ons woningaanbod via loting aan, waarvan de helft met voorrang voor inwoners uit ons werkgebied. Dit om de kansen van lokale spoedzoekers en starters te borgen. Daarnaast werken wij met een doorstroomregeling voor zittende huurders: weet een woningzoekende dat de huur wordt opgezegd van de woning waar zijn of haar voorkeur naar uitgaat, dan kan hij of zij dit melden. Ook kan men een verzoek voor woningruil indienen. De woningzoekende krijgt de vrijkomende woning aangeboden als deze passend is, waarna de achter te laten woning te huur wordt aangeboden.

Tabel 7: Woonruimteverdeling en woningtoewijzing

Indicator Realisatie  
  2022 2023
Woningzoekenden en verhuizen    
Reagerende woningzoekenden op woningaanbod SallandWonen (aantal) 1.848 3.785
Reacties gemiddeld (aantal) (2023: 2e helft 2023) 69 62
Slaagkans (%) 15 8
Weigeringsgraad (%) 53 40
Gemiddelde aantal leegstandsdagen 4 3
Woningtoekenningen op basis van urgentie (aantal) 5 9
Woningtoekenningen na directiebesluit (aantal) 4 9
Loting    
Verhuringen via loting (%) 14 28
Verhuringen via loting (aantal) 38 83
Nieuwe verhuringen    
Mutatiegraad woningen (zelfst. en onzelfst. eenheden in %) 5,9 5,5
Nieuwe verhuringen (zelfstandige eenheden in aantal) 328 378
Woningaanbod verhuurd met huurprijs tot 2e aftoppingsgrens (%) 91,2 90,3
Parentshouse (bezettingsgraad in %) 70 71
Woning delen (deelhuus) (aantal woningen) 2 1
Nieuwe verhuringen – naar huurprijs    
Sociaal verhuurd (%) 97,0 98,5
Vrije sector (%) 3,0 1,5
Maatwerk: doorstroomregeling/woningruil    
Verhuringen via doorstroomregeling (%) 7 6
Verhuringen via doorstroomregeling (aantal) 23 24
Woningruil (aantal goedgekeurde verzoeken) 6 6
Huisvesten statushouders    
Realisatie taakstelling gemeenten huisvesten statushouders (%) >100 78
Huisvesten statushouders + herhuisvesting (aantal) 89 98+23
Woningen met gehuisveste statushouders + herhuisvesting (aantal) 23 34+5
Huisvesten middeninkomens (maximaal in %) 2,7 2,4
Toewijzing met inkomenshoogte niet relevant (%) - -
Toewijzing eenpersoonshuishouden met inkomen > 44.035 (%) 1,8 1,6
Toewijzing meerpersoonshuishouden met inkomen > 48625 (%) 0,9 0,8

Woningvoorraad

Door toevoeging van nieuwe woningen en gedeeltelijke verkoop en sloop van bestaande woningen, werken wij aan verjonging van ons woningbestand. Wij bouwden onze voorraad eengezinswoningen af en voegden waar mogelijk woningen voor 1- en 2-persoonshuishoudens toe. De woningen die wij verkopen zijn geliefd bij koopstarters, omdat het vaak betaalbare woningen zijn. Daarmee dragen wij ook met onze koopwoningen bij aan een iets gezondere woningmarkt. We zetten in op een groei van de portefeuille en spelen daarnaast in op de krapte op de woningmarkt door creatieve oplossingen als woningdelen. 

Regelmatig voeren wij een woningmarktverkenning uit. We hebben samen met de gemeente Raalte opdracht gegeven voor een nieuwe woningmarktverkenning. De resultaten hiervan gebruikten we in 2023 voor een update van ons portefeuilleplan. Dit resulteerde in een nieuw portefeuilleplan voor de periode 2023-2033. Belangrijkste wijziging is dat een netto groei van het aantal sociale huurwoningen nodig is van 550 woningen over de periode tot 2033, terwijl we rekening hielden met een groei tot en met 2028 van ongeveer de helft.

We brachten op meerdere manieren veranderingen aan in de woningportefeuille. 

Oplevering nieuwbouwwoningen

In 2023 leverden we 105 nieuwbouwwoningen op:

  •  9 huurwoningen Olstergaard in Olst
  • 26 flexwoningen locatie Vink in Olst
  • 50 flexwoningen locatie Wengelerhoek in Wijhe
  • 20 huurwoningen op de locatie Aberson in Olst geschikt voor langer zelfstandig thuis wonen

En we huren voor 10 jaar:

  • 15 nieuwbouw appartementen in het pand Arkelstein in Raalte via een onderverhuurconstructie.

Alle woningen waren bij oplevering direct verhuurd.

Start bouw huurwoningen

We startten na jaren vertraging door procedures eindelijk met de sloop en vervangende nieuwbouw van de Olsterkampweg in Olst. Hier realiseren we 23 BGT-woningen die we in 2024 opleveren. In Raalte is de verbouwing van kantoorruimte aan de Passage van start gegaan. De eerste en tweede verdieping van het Kulturhus worden verbouwd tot 18 huurappartementen geschikt voor 1 en 2 persoons huishoudens. In Wijhe zijn 16 duplexwoningen aan de Beatrixlaan gesloopt, zodat we in 2024 kunnen starten met de bouw.

Niet alle projecten lopen volgens planning. De één gaat sneller, de ander loopt vertraging op. Met het toevoegen van 120 woningen aan ons bezit, hebben we nagenoeg onze doelstelling voor 2023 bereikt. Ondertussen zijn we hard aan het werk om meer nieuwbouw op te leveren. In 2024 verwachten we bijna 100 woningen op te leveren en willen we starten met de bouw van nog eens 100 woningen.

Verkoop huurwoningen

Wij verkopen huurwoningen ten behoeve van onze investeringsplannen. We voegen nieuwe woningen toe aan ons bezit en verjongen ons woningbestand. Daarnaast zorgen we met de verkoop ook voor meer differentiatie binnen de portefeuille. Ons portefeuilleplan is hierbij het uitgangspunt. In het verslagjaar verkochten we 21 huurwoningen uit de sociale sector. 

Tabel 8: Woningvoorraad en veranderingen

Indicator Realisatie  
  2022 2023
Zelfstandige wooneenheden (31-12)    
Zelfstandige wooneenheden (aantal) 5.384 5.431
Verandering zelfstandige woningvoorraad t.o.v. vorig jaar (aantal) -15 +47
Onzelfstandige wooneenheden excl. intramuraal (31-12)    
Onzelfstandige wooneenheden 38 40
Verandering onzelfstandige woningvoorraad t.o.v. jaar ervoor (aantal) +4 +2
Verandering woningportefeuille (zelfstandige woningen) (31-12)    
Nieuwbouw (aantal) 12 85
Sloop (aantal) 0 36
Transformatie van BOG, MOG, ZOG (aantal) 0 0
Aankoop (vanuit Koopgarant) (aantal) 0 0
Deelhuus (verhuur onzelfstandig) (aantal) -2 -1
Aankoop (nieuwbouw) (aantal) 0 20
Verkoop (aantal) (minus) -25 -21

Wonen met een zorgvraag

SallandWonen probeert haar woningen af te stemmen op de zorgvraag. We zetten daarbij met name in op langer zelfstandig wonen. We beschikken over zorgvastgoed met onzelfstandige wooneenheden, die we over het algemeen geheel verhuren aan een zorgpartij.

We staan een ‘inclusief’ woonbeleid voor: het is ‘goed wonen’ voor alle doelgroepen, dus ook voor de doelgroepen die extra zorg behoeven. Dit is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van partijen.

De gemeenten willen het samen met SallandWonen en diverse andere partijen mogelijk maken dat mensen op een veilige en verantwoorde manier zo zelfstandig mogelijk kunnen wonen. Ook als dit door een bepaalde beperking of kwetsbaarheid minder vanzelfsprekend is.

We onderzoeken momenteel of we huisvesting kunnen bieden aan jongeren die door het bereiken van de 18 jarige leeftijd het beschermd wonen moeten verlaten.

Tabel 9: Huisvesten bijzondere doelgroepen

Indicator Realisatie  
  2022 2023
WMO    
Aanvraag voor WMO-aanpassing (aantal) 65 17
Nultredenwoningen (zelfstandige woningen)    
Nieuwbouw om langer zelfstandig thuis te wonen (aantal) 12 20
Nieuwbouw is geschikt om langer zelfstandig thuis te wonen (%) 100 19
Verkoop woningen geschikt voor langer zelfstandig wonen (aantal) 0 0
Verbeteringen    
Toilet op 1e verdieping aangebracht (aantal woningen) 11 8
Zorgvastgoed    
Intramuraal (aantal) 167 167

Woningvoorraad in cijfers

Ons bezit kenmerkt zich door verschillende type woningen, waarbij wij inzetten op een afname van de traditionele ruime eengezinswoningen en het uitbreiden van het bezit geschikt voor 1- en 2- persoonshuishoudens.

Tabel 10: Woningportefeuille en veranderingen – naar type

Indicator Realisatie  
  2022 2023
Woningbezit – naar type (31-12)    
Eengezinswoning (%) 59,2 58,8
Eengezinswoning 0-treden en BGT-woning (%) 12,1 11,6
Appartementen met lift (%) 19 18,9
Appartementen zonder lift (%) 9,7 9,3
Flexwoningen - 1,0
Verandering woningbezit – naar type (31-12)    
Eengezinswoning (aantal) -22 -49
Eengezinswoning 0-treden en BGT-woning (aantal) 10 20
Appartementen met lift (aantal) 0 0
Appartementen zonder lift (aantal) -1 0
Flexwoningen - 76

Grondlocaties

Grondlocaties zijn nodig om (door) te kunnen bouwen en woningen toe te voegen aan de voorraad. We hebben één grondlocatie waar nog geen bestemming voor is: ‘Westervoorde’ in Olst. Deze locatie is minder geschikt voor woningbouw. Daarnaast beschikken we over de grondlocatie ‘grond werkplaats’, ook in Olst. Hier gaan we woningbouw realiseren.

3.3 Kwaliteit en duurzaamheid van de woningvoorraad

Naast het energetisch verbeteren van de woningvoorraad kijken we steeds breder naar het begrip duurzaamheid. Wij willen ook bijdragen aan het verduurzamen van de maatschappij. Zo werken we aan hergebruik van grondstoffen, hebben we zorg voor de natuurbescherming en proberen we het gedrag van huurders te beïnvloeden.

In de periode 2023 tot en met 2032 verduurzamen we circa 2,5% van de Daeb-portefeuille per jaar gelijk met het uitvoeren van groot onderhoudswerkzaamheden. Het programma voor verduurzamen en groot onderhoud is vanuit verschillende invalshoeken samengesteld. Hierbij is ook de waardering van de huurders meegewogen. In de eerste jaren pakken we veel woningen aan die nu bij de huurder een onvoldoende scoren. In 2023 stond vooral het bezit uit de jaren zeventig op het programma voor groot onderhoud. 

Bij de verduurzaming van ons bezit staat de huurder centraal. Duurzame oplossingen zijn gebruiksvriendelijk en we passen vooral bewezen installaties, materialen en technieken toe.

Maatschappelijke prestaties

We behaalden de volgende maatschappelijke prestaties op het doel ‘kwaliteit en verduurzaming van de woningvoorraad’ in 2023:

Tabel 11: Maatschappelijke prestaties op het doel kwaliteit en verduurzaming van de woningvoorraad

Indicator Realisatie Doel Realisatie
  2022 2023 2023
Energetische prestatie (Labelletter) (kWh/m2) B/ 179,43 B/171,3 B/ 172,43
Zelfstandige woningen ‘groen’ energielabel (C of hoger) (%) 89,7 92,5 93,3
Positie Aedes Benchmark Duurzaamheid B - B
Woningen voorzien van zonnepanelen (aantal) 116 504 484
Percentage bezit voorzien van zonnepanelen 45 55 52
Woningen waarbij de schil is geïsoleerd (aantal) 127 159 152
Woningen voldoen aan isolatiestandaard (aantal/% totaal bezit) - - 854/15,6
Plaatsen hybride warmtepompen (aantal)     152
Circulariteit: doel volgt 1e helft 2023 - - Beleid vastgesteld
Investering in verduurzamen bij groot onderhoud (gemiddeld bedrag/woning) 31.211 - 17.414
CO2-uitstoot (gemiddeld per kg/m2) 31,93 - 30,69

We zijn goed op weg om ons doel om het woningbezit op gemiddeld label A te hebben in 2027, waardoor we kansen zien om dit doel aan te scherpen. In ons nieuwe duurzaamheidsbeleid gaan we er van uit dat gemiddeld label A in 2026 mogelijk is. We hebben weer veel gerealiseerd in 2023 en daar zijn we als organisatie trots op. We willen veel, maar nemen ook de tijd om kritisch te zijn zodat we de beste maatregelen treffen bij projecten. Het belangrijkst blijft dat we met onze inzet op verduurzamen en onderhoud doelen realiseren die belangrijk zijn voor onze huurders. Zo krijgen huurders een comfortabele woning met minder energieverbruik. En de opgeknapte woningen dragen bij aan een betere beleving van de wijk. Tijdens het uitvoeren van onze projecten is er intensief contact met huurders. Hierdoor constateren we soms probleemsituaties bij huishoudens en kan in overleg met bewoners of familie hulp worden ingezet.

Duurzaamheidsbeleid

We hebben onze voorraad op een gemiddeld energielabel B en ook slechte labels komen nog amper voor in ons woningbezit. Als we terugblikken met de kennis van nu kunnen we stellen dat we een aantal jaren geleden verstandige keuzes hebben gemaakt toen we onze doelstellingen bepaalden. Om allerlei redenen zijn we nu niet in staat, en met ons de hele sector, om de route tot 2050 volledig uit te stippelen. Dus hoe de reis naar Energieneutraal in 2050 er precies uit gaat zien weten we niet. Het is nog een grote en complexe opgave om uiteindelijk in 2050 CO2 neutraal- of arm te zijn.

Naast het energetisch verbeteren van de woningvoorraad kijken we steeds breder naar het begrip duurzaamheid. Wij willen ook bijdragen aan het verduurzamen van de maatschappij. Zo werken we aan hergebruik van grondstoffen en hebben we zorg voor natuurbescherming. Ons duurzaamheidsbeleid bestaat dan ook uit drie programma’s, te weten:

Programma 1: Energie besparen
Programma 2: Circulair ondernemen en bouwen
Programma 3: Natuurinclusief en klimaatadaptief bouwen
De programma’s bevatten doelen voor de korte termijn, die er aan bijdragen om in 2050 CO2 arm te zijn. De programma’s bevatten geen gedetailleerde stappenplannen. Binnen de gestelde kaders, kiezen we per project voor de juiste aanpak. Dit doen we op basis van de nieuwste inzichten en technieken, passend binnen ons financiële vermogen.

Een voorbeeld van een project waar deze drie programma’s in terugkomen, is het project Olstergaard in Olst. Hier heeft Tala, een lokale start-up, voor ons 9 circulaire en prefab geproduceerde woningen gerealiseerd. Deze woningen bestaan voornamelijk uit CLT (massiefhoutbouw), zijn in delen in de fabriek gemaakt en op de bouw in elkaar gezet. De natuur inclusieve en klimaat adaptieve maatregelen bestaan uit nestkasten, houten regentonnen en een groen dak op de bergingen De gevels zijn bekleed met hout en bamboe. Doordat deze woningen aan veel criteria voldeden hebben we hiervoor een MIAsubsidie ontvangen. Dit houdt in dat we profiteren van een extra investeringsaftrek dat kan oplopen tot 45% van het investeringsbedrag. Deze aftrek komt bovenop de  gebruikelijke investeringsaftrek. De ervaringen uit dit project hebben we meegenomen in het duurzaamheidsbeleid.

Het wooncomplex aan de Beatrixlaan in Wijhe is gesloopt volgens de principes van circulariteit. Er is een kijkdag en vervolgens een ophaaldag georganiseerd voor materialen: belangstellenden voor nog herbruikbare bouwmaterialen hebben die tegen vergoeding mogen meenemen. We nemen deel aan een pilot hennepisolatie, waarbij we samen met een lokale bouwer onderzoeken of we duurzamer kunnen bouwen met regionaal geproduceerde bouwmaterialen.

In 2024 gaan we meer ervaring opdoen met prefab-bouwen. We gaan het project Franciscushof in Raalte aanbesteden en nodigen hiervoor zowel een traditionele als meerdere conceptuele bouwers uit. Dit om inzicht te krijgen in de verschillen van de beide methodes.

We scherpten onze doelen voor energie besparen aan en gaan ervaring opdoen en leren binnen de andere twee programma’s. 

Isolatiestandaard

Onderdeel van het nieuwe duurzaamheidsbeleid is het uitgangspunt dat de woningen die verduurzaamd worden in de VOH projecten minimaal gaan voldoen aan de nieuwe standaard voor woningisolatie. Deze standaard geeft aan wanneer een woning goed genoeg geïsoleerd is om in de toekomst aardgasvrij te worden. De projecten die we vanaf 2024 in uitvoering nemen, voldoen aan deze isolatiestandaard.

Aanpak woningen met EFG-energielabel

Individueel zijn 37 woningen met label EFG naar minimaal label D aangepast. Het betreft woningen die geen onderdeel zijn van een ander verduurzamingsproject. Of woningen die in het verleden onderdeel zijn geweest van een verduurzamingsproject, maar waarbij de bewoners niet meegedaan hebben. Bij iedere woning is specifiek bekeken welke maatregel nodig was om minimaal een energielabel D te krijgen. Elke woning heeft één of meerdere van onderstaande maatregelen gekregen:

  •  het isoleren van cv-leidingen in onverwarmde ruimten
  •  het isoleren van de zoldervloer
  •  het aanbrengen van spouwisolatie
  •  het aan de binnenzijde isoleren van het dak
  •  het vervangen van het dakvenster
  •  het verwijderen van gaskachels en geisers en hiervoor een zuinige cv-installatie terugplaatsen
  •  het vervangen van een oude cv-installatie voor een nieuwe zuinige cv-installatie
  •  het vervangen van de MV-box
  •  het plaatsen van een hybride warmtepomp
  •  het plaatsen van zonnepanelen.

Hybride warmtepomp

Onderdeel van ons herijkte duurzaamheidbeleid is het installeren van hybride warmtepompen in bestaande woningen. 2023 is een pilotjaar geweest om ervaring op te doen met verschillende installateurs en type warmtepompen. In totaal hebben wij 152 warmtepompen geplaatst tijdens planmatig en grootschalige werkzaamheden. 

We hebben ervaring opgedaan met verschillende type warmtepompen. Naast de ‘standaard’ hybride waterpomp met binnen- en buitenunit, hebben we bij een appartementencomplex een spaarpomp toegepast. Dit is een bijzondere vorm van warmtepomp, omdat hier geen buitendeel nodig is. De warmtepomp maakt gebruik van de warmte uit de woning.Deze warmte wordt hergebruikt om de ketel te ondersteunen en dat bespaart gas voor de huurder. Ook hebben we geëxperimenteerd met verschillende soorten warmtepompschoorstenen, zoals een indak-warmtepompschoorsteen. In de warmtepompschoorsteen wordt het buitendeel van de (hybride) warmtepomp geplaatst. Warmtepompen zijn er in verschillende soorten en maten. Belangrijk is dat er gemakkelijk en veilig onderhoud uitgevoerd kan worden in geval van storingen of bij het uitvoeren van periodiek service onderhoud.

De ervaringen zijn allemaal positief, ook onder de huurders. Uiteraard is men in het begin soms afwachtend, maar er zijn ook bewoners die heel graag een warmtepomp willen. Achteraf als men bekend raakt met de werking van het systeem, ontvangen we alleen maar positieve reacties. De opgedane ervaringen vertalen we naar een meerjarenplan.De intentie is om het verduurzamen van de installaties in woningen en woongebouwen voort te zetten. Komend jaar willen we ruim 200 warmtepompinstallaties bij planmatig onderhoud plaatsen Daar waar kansen liggen kijken we naar de mogelijkheden en sorteren we voor op toekomstige regelgeving.

Professionele Eigen Dienst

We zetten actief in op het versterken van de Eigen Dienst in combinatie met een strategische samenwerking met aannemers. In 2022 hebben we de eerste stappen gezet door de Eigen Dienst uit te breiden en de samenwerking met onderhoudspartners aan te passen. In 2023 lag het accent op het optimaliseren van de nieuwe manier van werken.

Met het invoeren van de Nemo app, een specifieke digitale tool is het voor de vaklieden mogelijk om ter plaatse een planningsvoorstel op te halen, een vervolg afspraak in te plannen en de uren en het materiaalverbruik eenvoudig vast te leggen. Daarnaast kan via deze app signalen uit de wijk eenvoudig worden gemeld aan de organisatie. Een belangrijke reden om een eigen dienst te houden was de wens om meer aanwezig te zijn in de wijk en eerder te zien of horen waar hulp nodig is.

Via een RGS-overeenkomst zijn we een samenwerking aangegaan met 4 geselecteerde partners. Doel van deze RGS samenwerking is om telkens verbeteringen door te voeren op diverse terreinen(kosten, materiaalverbruik, samenwerking tussen de beide organisaties, enzovoort). De samenwerking is dan ook nooit af. 

Vocht- en schimmelproblematiek

In de nationale prestatieafspraken is afgesproken om schimmelwoningen versneld aan te pakken. Wij hebben in kaart gebracht hoe de situatie bij SallandWonen is. Ook wij ontvangen van huurders soms meldingen over vocht en schimmel in de woning. Veel klachten zijn te herleiden naar diverse oorzaken. Wordt de oorzaak verholpen, dan verdwijnen ook de klachten. Om goed grip te houden op deze problematiek is een aanvullend plan van aanpak opgesteld, gericht op:

  • opleiden van medewerkers
  • afspraken over vastleggen van deze meldingen
  • aanscherpen van de werkinstructies, mede op basis van de handreiking ‘Aanpak van vochtproblemen in woningen’  van Aedes 
  • voorlichting naar huurders.

In 2023 zijn we gestart met uitvoering van dit plan van aanpak. 

Wet natuurbescherming

Sinds 2021 hebben wij een generieke ontheffing op de Wet natuurbescherming. Deze hebben we gekregen op basis van het soortenmanagementplan (SMP) dat wij opstelden. SallandWonen loopt hierin voorop. Dat is te merken in de belangstelling die er is voor ons SMP. Bij de nieuwbouwprojecten en de onderhouds- en verduurzamingsprojecten is natuurinclusief bouwen bij SallandWonen inmiddels standaard geworden. Bij de gerealiseerde nieuwbouwprojecten zijn standaard diverse natuurinclusieve voorzieningen opgenomen. Een van de in het oog springende projecten in 2023 is de nieuwbouw van 13 woningen in de nieuwbouwwijk Olstergaard in Olst. Bij de woningen die verduurzaamd zijn in 2023 zijn veel natuurinclusieve maatregelen aangebracht op basis van dit SMP.

Energiearmoede

Door de sterk stijgende energieprijzen is energiearmoede een steeds groter probleem. Er is sprake van energiearmoede als een huishouden met een laag inkomen hoge energiekosten heeft of in een slecht geïsoleerde woning woont. Een grootschalige aanpak van woningen kost veel tijd. We zijn al goed op weg, maar we kunnen niet alle woningen tegelijk verduurzamen. Om deze reden zijn we eind 2022 een actie gestart om energiearmoede en energieverspilling op individueel niveau tegen te gaan voor die huurders die nog even moeten wachten op verduurzaming van hun woning: huurders kunnen op aanvraag kleine energiebesparende maatregelen krijgen en informatie over energie besparen.

In 2023 zijn we een samenwerking met de gemeenten Olst-Wijhe en Raalte gestart. De gemeenten voeren de energie-check uit bij de huurders en wij voeren de werkzaamheden uit. De gemeenten bedienen alle huurders met een inkomen tot 130% van de bijstandsnorm. Heeft een huurder een hoger inkomen, dan voeren wij zowel de energie-check als de werkzaamheden uit. In 2023 hebben wij zo bij 385 woningen energiebesparende maatregelen genomen.

Volkshuisvestelijke resultaten

Volkshuisvestelijk hebben we op het gebied van kwaliteit en duurzaamheid de volgende resultaten behaald:

Gemiddeld energielabel

We sluiten 2023 af met een gemiddeld energielabel B en een energieprestatie (EP-2) van 172,43 kWh/m2gem.In ons werkgebied heeft ons woningbezit in het dorp Wijhe als eerste gemiddeld energielabel A. De energieprestatie van ons woningbezit in dit dorp is 145,39 kWh/m2gem.

Energielabel B krijgt een woning wanneer de EP-2 kleiner is dan of gelijk aan 190 kWh/m2. Om naar energielabel A te gaan moet de waarde kleiner dan of gelijk aan 160 kWh/m2 zijn. Om dit te kunnen bereiken moeten we volop blijven inzetten op verduurzamen van bestaand bezit, transformatie van bestaand bezit en nieuwbouw. 

Woningkwaliteit

Onderhoud en verbetering van ons bestaand bezit gebeurt dagelijks via reparatieverzoeken, mutatieonderhoud, op verzoek van huurders en via specifieke projecten op basis van onze meerjaren onderhoudsplanning.

Tabel 12: Onderhoud – aantallen en uitgaven

Indicator Realisatie  
  2022 2023
Onderhoud – aantallen    
Reparatieverzoek (aantal reparaties) 6.342 7.582
Mutatieonderhoud (aantal woningen) 316 303
Planmatig onderhoud (aantal woningen) 1.882 2.073
Verduurzamen en onderhoud (aantal woningen) 127 152
Onderhoud - uitgaven    
Reparatieverzoek (gemiddeld in €) 255 163
Mutatieonderhoud (gemiddeld in €/woning) 1.201 1.401
Planmatig onderhoud (gemiddeld in €/woning) 1.321 2.140
Grootschalig onderhoud (gemiddeld in €/woning) 24.700 27.153

Gepland onderhoud

Op basis van een meerjarenonderhoudsprogramma voert SallandWonen onderhoud uit aan haar woningbezit. Dit onderhoud is verdeeld in gepland onderhoud dat jaarlijks bij een deel van het bezit wordt uitgevoerd en grootschalig onderhoud dat op projectbasis wordt uitgevoerd. Daarnaast verduurzamen we woningen gelijk met het uitvoeren van de grootschalige onderhoudswerkzaamheden.

Planmatig onderhoud

De focus voor 2023 bij het planmatig onderhoud lag op het inventariseren van de verbeterkansen om zo een hogere realisatiegraad te realiseren. Het geplande jaarlijkse onderhoud bestaat uit werkzaamheden aan de buitengevel en gepland onderhoud aan de technische installaties. Te denken valt aan schilderwerk, houtrotherstel,  schoonmaken van gevelbekleding, vervangen van cv-ketels voor een cv-ketel of hybride warmtepomp installatie, reiniging ventilatieboxen en -kanalen van mechanische ventilatie, vervangen van rookmelders en het uitvoeren van keuringen van elektra en gasinstallaties.

Het schilderwerk voeren we grotendeels uit in een samenwerkingsverband op basis van Resultaatgericht samenwerken (RGS) en steeds minder op de traditionele manier. Bij ruim 15% van onze woningen voerden we schilderwerk uit, daarnaast hebben we bij bijna 6% van ons woningbezit de ventilatieboxen van de mechanische ventilatie schoongemaakt. Het contact met huurders rondom het plannen en uitvoeren van dit werk is meer persoonlijk geworden en wordt gedaan door de onderhoudsbedrijven zelf. Door deze nieuwe manier van contact zoeken, zien wij de huurderswaardering stijgen.

Nieuw is dat we vanaf dit jaar ook ventilatiekanalen en – roosters reinigen. Bij 300 woningen hebben we dit uitgevoerd. Dit onderhoud is belangrijk voor het optimaal functioneren van de mechanische ventilatie, wat weer zorgt voor een gezonder binnenklimaat en minder kans op vochtproblemen in de woning. Ook nieuw was de vervanging van zonneboilers. In ons bezit hebben we een beperkt aantal zonneboilers die aan vervanging toe waren. Besloten is om deze installaties in de meeste gevallen te vervangen voor een hybride warmtepompopstelling gecombineerd met zonnepanelen. Met als doel de huurder zoveel mogelijk gas te laten besparen, nu en in de toekomst.

Groot onderhoud

Grootschalige onderhoudswerkzaamheden voeren we tegelijkertijd met het verduurzamen uit via ketensamenwerking met onze partners Mateboer Bouw en Salverda Bouw en de betrokken co-makers uit. Samen met hen zetten we in op het continu verbeteren van de samenwerking met aanvullend aandacht voor circulariteit en het standaardiseren van documenten. In 2023 zijn in totaal 189 woningen verduurzaamd, waarvan 7 nog uit het project ‘diverse kernen’ gestart in 2022. Daarnaast zijn 145 nultredenwoningen verspreid over diverse kernen aangepakt. Onderdeel van het verduurzamen was het (her)plaatsen van zonnepanelen. Het totale project bestond uit 162 woningen, waarvan 42% al zonnepanelen had. Nu heeft 75% van deze woningen zonnepanelen. Ook is in dit project ervaring opgedaan met het plaatsen van hybride warmtepompen. Bij 71 woningen zijn deze geplaatst. De overige 37 woningen die we verduurzaamden, vallen onder het project ‘Aanpak woningen met EFG-energielabel’, die we eerder in deze paragraaf al toelichtten.

Dit jaar zouden we starten met het verduurzamen en onderhouden van de eerste woningen uit de jaren ’70. We besloten meer tijd te nemen om een goed maatregelenpakket op te stellen.Hierbij rekening houdend met wat financieel mogelijk is en welke maatregelen het meest effectief en passend zijn binnen het nieuwe duurzaamheidsbeleid en de Nationale prestatieafspraken. Hierdoor is dit project weliswaar vertraagd, maar denken we betere keuzes te hebben gemaakt. In 2024 starten we naast dit project ook het project De Mars, waar we 58 woningen gaan verduurzamen en onderhouden. 

Woningaanpassing op verzoek

Wij vinden het belangrijk dat onze huurders zich thuis voelen in de huizen die ze huren. Om een thuis te maken van hun woning is het mogelijk om woningaanpassingen aan te vragen of zelf uit te voeren. Hierdoor kan de huurder van zijn eigen huis een thuis maken, maar ook de kwaliteit en het comfort van de woning verbeteren. In 2023 hebben wij het beleid hiervoor opnieuw vastgesteld. Daarnaast komt er in 2024 een aanvulling op de werkwijze. Wij gaan bij het signaleren van zelf aangebrachte wijzigingen in en rondom de woning in gesprek met de huurder als hiervoor geen toestemming is gegeven. Doel is het maken van afspraken over wat de huurder moet doen met deze wijziging.

Er zijn drie mogelijkheden:

  1. Individuele woningaanpassing: SallandWonen past de woning aan op verzoek van de huurder.
  2. Medische aanpassing: SallandWonen past op verzoek van de gemeente in het kader van de uitvoering van de Wet maatschappelijke ondersteuning (WMO) de woning aan
  3. Zelf aan te brengen veranderingen (ZAV): de huurder past zelf de woning aan.

De basiskwaliteit van SallandWonen is in principe leidend bij het beoordelen van aanvragen voor woningaanpassingen. Dat is het minimale niveau waaraan onze woningen moeten voldoen. Dit geldt ook als er een aanpassing is gedaan. Daarnaast is het beleid WAP, MAP en ZAV van toepassing. De meeste verzoeken die wij voor de huurder uitvoeren, betreffen het aanpassen van keuken, badkamer en toilet. Een huurder kan een verzoek voor woningaanpassing aanvragen via de website middels een ‘Self-Service-Scenario’.

Ook kunnen huurders zonnepanelen en aanpassingen om elektrisch te koken bij ons aanvragen. Waar mogelijk verzorgen wij dit voor de huurder. 

Wil een huurder zelf klussen in de woning, dan moet er altijd toestemming gevraagd worden. De meeste aanvragen in 2022 gingen over installaties (kookgroep en airco), het aanbrengen van een douchecabine, vaatwasser- en/of wasmachine aansluiting, buitenkraan, gevelschermen en overkappingen. Wij noemen dit een ‘Zelf aangebrachte voorziening’ (ZAV).

Tabel 13: Woningaanpassing op verzoek – aantallen en uitgaven

Indicator Realisatie  
  2022 2023
Keuken vervangen (aantal woningen)    
- aantal woningen 86 96
- gemiddelde uitgaven per woning 4.579 4.500
Badkamer en toilet vervangen (aantal woningen)    
- aantal woningen 83 85
- gemiddelde uitgaven per woning 4.788 7.326
Overige woningaanpassing    
- aantal woningen 15 17
- gemiddelde uitgaven per woning 970 2.304
Duurzaamheid    
- zonnepanelen (aantal adressen) 104 37
- elektrisch koken (aantal adressen) 163 134
- gemiddelde uitgaven per woning 3.918 788
Zelf aangebrachte voorziening (aantal aanvragen) 226 159

Veiligheid

Een veilige woning is erg belangrijk. We stelden een brandveiligheidsbeleid met uitvoeringsplannen op. De komende jaren zetten we ons in om ons bezit nog brandveiliger te maken, zowel bouwkundig als installatietechnische en via voorlichting aan huurders.
Al onze woningen zijn voorzien van rookmelders. Inmiddels zijn we zo ver dat we rookmelders vervangen waarvan de ‘houdbaarheidsdatum' tegen het einde loopt. Dit voert onze Eigen Dienst uit. 

Het aantal open verbrandingstoestellen is beperkt in ons bezit. Waar mogelijk vervangen we deze. Daarnaast keuren wij actief installaties van woningen.

In 2023 zijn er opnames gedaan voor het brandveiligheidsbeleid. Deze opnames voert een deskundig bedrijf (Lycens BV) voor ons uit. Ondertussen is er een uitvraag gedaan om partners te selecteren die ons gaan ondersteunen bij de uitvoering van de plannen om complexen veiliger te maken op het gebied van brandveiligheid. Bij twee complexen zijn tijdens het uitvoeren van planmatig onderhoud ook maatregelen genomen in het kader van brandveiligheid. Bij één complex is de technische ruimte aangepast aan de nieuwste eisen, bij het andere complex zijn de doorvoeringen van leidingen aangepast. 

Tabel 14: Ingrepen ten behoeve van veiligheid

Indicator Realisatie  
  2022 2023
Rookmelders    
Woningen gecontroleerd (aantal) 311 143
Rookmelders vervangen of geplaatst (aantal) 807 456
Open verbrandingstoestellen    
Open verbrandingstoestellen vervangen voor cv-installatie 4 1
Cv-installatie van huurder overgenomen 0 3
Installaties    
Veiligheidskeuring aan gas- en elektra installatie (aantal woningen) 566 443

3.4 Leefbaarheid

De leefbaarheid in meerdere wijken staat onder druk. De groep huurders die extra zorg en ondersteuning nodig heeft groeit. Wij hebben een belangrijke signalerende rol in de keten wonen, welzijn, zorg, onderwijs en werk. Wij zijn geen hulpverleners, maar wij werken in elk geval aan het voorkomen van huurschulden, het bevorderen van tuinonderhoud, het goed onderhouden van de woningen, het beperken van woonoverlast.

Het borgen van de vitaliteit van wijken en waar nodig inzetten op verbetering vraagt om een gezamenlijk inzet. Naast het continueren van de huidige inzet, meten partijen de ontwikkeling van de leefbaarheid in wijken en gaan in gesprek met bewoners.

Maatschappelijke prestaties

We behaalden de volgende belangrijke maatschappelijke prestaties op het doel ‘leefbaarheid’ in 2023:

Tabel 15: Maatschappelijke prestaties doel leefbaarheid

Indicator Realisatie Doel Realisatie
  2022 2023 2023
Huurders bekend met tuinbeleid ‘van grijs naar groen’(% totaal) 23 50 40
Waardering huurders voor de buurt - 7 7,2

Het geven van invulling aan veerkrachtige en leefbare wijken krijgt steeds meer vorm. Sinds halverwege 2023 hebben wij nieuwe medewerkers die belast zijn met vraagstukken rondom de leefomgeving in onze wijken. Er is door deze medewerkers inzet geweest op onder andere klimaatadaptatie en beeldkwaliteit van de leefomgeving. Het feit dat we de wijk in gaan, zichtbaar zijn en ons inzetten op de uitstraling van een wijk, zorgt ervoor dat huurders zich prettiger voelen in de wijk. Daar doen we het voor. De aandacht die leefbaarheid heeft in ons strategisch plan krijgt nu inhoud en we zien dat onze aanpak resultaten oplevert. We leren continu en kijken meer dan tevreden terug op de eerste resultaten die de inzet van wijkbeheer ons geeft.

Wijkbeheer

Sinds dit jaar zijn twee wijkbeheerders actief. Zij houden zich bezig met leefbaarheid in de wijk in de breedste zin van het woord. De huurder staat centraal bij de werkzaamheden. Dit doen we via contractbeheer, aangaan en versterken van samenwerkingen, het inventariseren van leefbaarheidsproblematiek, het uitvoeren van beheer rond onze flexwoningen en het actief in de wijk aanwezig zijn. Met als doel: op tijd interventies plegen om problemen te voorkomen.

In 2023 zijn veel mooie voorbeelden te noemen over hoe we ons inzetten op wijkbeheer:

  • Voorbeeldtuin ingericht in Raalte: QR-code in de tuin met een verwijzing naar de website met meer informatie. Een mooi voorbeeld van het tegengaan van verstening.
  • Burendag Langkamp in Raalte: in samenwerking met de gemeente is er een tegelwipactie gehouden. Successen van die dag waren naast de samenwerking met de gemeente, het in gesprek zijn met - en aandacht hebben voor de buurtbewoners: huurders en huiseigenaren. En natuurlijk de hoeveelheid tuinen die groener is geworden!
  • Optrommelactie wijk Olykampen in Raalte: in samenwerking met de basisschool en stichting WijZ Welzijn zijn er ambassadeurs aangesteld. Zij gaan met een trommel de wijk in. In deze trommel kunnen bewoners hun wensen voor de wijk doen. Het inventariseren van de wensen is in 2023 gebeurd, in 2024 gaan we wensen uitvoeren.
  • Leefbaarheid verbeteren in de wijk Kortrick in Olst: samen met de gemeente en de bewoners trekken we op en is het definitieve plan vastgesteld voor het verbeteren van de leefomgeving: minder tegels, meer groen en herinrichting van de algemene ruimten door de gemeente zodat het water weg kan lopen. Wij gaan in 2024 de hemelwaterafvoeren afkoppelen van het riool. Resultaat: tevreden huurders. Hiervoor hebben wij subsidie ontvangen.
  • Aanpak leefomgeving Broekslag in Wijhe: samen met de gemeente maken we plannen. De gemeente gaat de openbare ruimte herinrichten en koppelt de hemelwaterafvoeren af. Samen gaan we in 2024 een tegelwipactie opzetten, zodat mensen meer groen in de wijk krijgen en onderhouden. Ook werken we een plan uit om de beeldkwaliteit rond appartementen aan te pakken. Het doel is meer groen rond complexen.
  • Fietsenactie Lijsterbes/Merel in Raalte: bij een appartementencomplex voor jongen hebben we samen met een oud-ijzerhandel, na meerdere waarschuwingen, afgedankte en slooprijpe fietsen afgevoerd. Bewoners en buurt blij en wij ook. Ook zijn de bergingen opgeknapt door een schilderbeurt.
  • Samenwerking aangegaan met Ygdrasil, een stichting voor onder andere dagbesteding. Daar waar huurders door omstandigheden niet in staat zijn om hun tuin te doen én de klus is geschikt voor de tuinploeg van Ygdrasil, mogen we hun benaderen. Voor een klein bedrag, voor rekening van de huurder, voert de ploeg van Ygdrasil het tuinonderhoud uit. Mogelijk kan deze tuinploeg ook ondersteunen bij het vergroenen van tuinen. In 2024 hopen we de eerste samenwerking hiervoor aan te gaan.
  • Complexbeheer flexwoningen: bij de flexwoningen is het ‘wijkbeheer’ gestart vanaf het moment van aanbieden van de woningen. Bij de gesprekken met de woningzoekenden was - naast een verhuurmedewerker - ook de wijkbeheerder aanwezig om kennis te maken en uit te leggen wat van de bewoners verwacht wordt. De wijkbeheerder is voor deze bewoners het eerste aanspreekpunt van onze organisatie. De wijkbeheerder is elke week aanwezig om in gesprek te zijn met de bewoners en toezicht te houden. Zo was er overlast door afval en hondenpoep rond de complexen. Samen met de gemeente zijn de bewoners via een brief en folders geïnformeerd over de afspraken en hun eigen verantwoordelijkheid om de wijk schoon te houden.
  • Aanpak wateroverlast tuin door verstening: ook individuele huurders proberen we te helpen met hun vergroeningswens door ze te wijzen op de mogelijkheden die er zijn. Deze huurders zijn aangemeld voor de actie ‘groen voor iedereen’ en in aanmerking gekomen voor hulp bij het vergroenen.
  • Aanpak overlast problematiek in Olst-centrum west: samen met de gemeente spreken we bewoners met rommel rond de woning aan en gaan we actie ondernemen over het onrechtmatig toe-eigenen van gemeentegrond. Door actief aanwezig te zijn in de wijk, veel persoonlijk in gesprek te zijn met bewoners en het vertrek van een veroorzaker, zijn de problemen sterk verminderd.

Een belangrijk onderdeel van succesvol wijkbeheer is in gesprek zijn met de huurders, problemen inventariseren en aanpakken. In 2023 hebben we de eerste successen mogen ervaren. In 2024 hopen we nog meer te bereiken. Zo zijn er plannen voor een wijksafari in Raalte, wijkschouwen in Olst, willen we samen met de gemeente optrekken in de wijk Hartkamp in Raalte en gaan we aan de slag met de diensten die vallen onder de servicekosten waar huurders van appartementencomplexen voor betalen.

Een voorwaarde voor succesvol wijkbeheer is de samenwerking met betrokken partners, zoals de gemeenten. In 2023 werd duidelijk dat we elkaar vooral kunnen vinden op het gebied van wateroverlast en klimaatadaptaties. Dit heeft geleid tot een structureel contact, waarbij wij proberen aan te sluiten bij werkzaamheden van de gemeente op dit gebied. 

Waardering voor leefbaarheid in de wijk

Elke twee jaar peilen we onder onze huurders de beleving van de buurt. In 2023 is deze meting opnieuw uitgevoerd.Alle huurders in ons werkgebied geven hun wijk een 6 of meer als het gaat om de buurt. Er is 1 wijk die de buurt tussen de 6 en 6,5 waardeert. De belangrijkste redenen dat men minder tevreden is over de buurt zijn: een onverzorgde omgeving of overlast door buren. Voor de drie wijken met de minste score, Olst-Noord, Olykampen en Hartkamp, hebben we vanuit wijkbeheer plannen gemaakt om beter in beeld te krijgen wat de problemen zijn om zo gericht actie te kunnen ondernemen.

Nazorg

Van een huurder wordt veel verwacht. Niet alleen moet hij zijn huur op tijd betalen, ook moet hij weten hoe alles in de woning werkt, moet de tuin worden onderhouden en maakt hij onderdeel uit van een buurt. We verwachten dat hij zich als goed huurder gedraagt en weet waar hij al zijn informatie kan krijgen. En dat in een samenleving waarin de doelgroep die huurt bij een woningcorporatie steeds meer verandert.Zo wonen steeds meer mensen met een zorgvraag zelfstandig in de wijk samen met statushouders, starters en ouderen. Wij merken dat huurders steeds vaker hun weg niet kunnen vinden en de hulpvraag divers is. Afgelopen jaar hebben we nagedacht over de vraag hoe we onze huurders kunnen ondersteunen in de steeds complexere wereld De intentie is om gedurende het eerste jaar dat men bij ons huurt met de huurder in gesprek te gaan. Op basis van dit gesprek beoordelen we of en welke hulp er nodig is.

Volkshuisvestelijke resultaten

Volkshuisvestelijk hebben we op het gebied van leefbaarheid de volgende resultaten behaald:

Grip op overlast

We merken dat de overlast in buurten oploopt. Een belangrijke oorzaak is het landelijk beleid om mensen met een zorgvraag zelfstandig in de wijk te laten wonen. Hierdoor kan het voorkomen dat buren elkaar niet meer kunnen helpen, terwijl hulp wel nodig is. Wij gaan nog sterker inzetten op het signaleren van problemen achter de voordeur en vragen aandacht voor bijbehorende hulp. Wij werken hiervoor samen met diverse organisaties. In 2023 orienteerden we ons hoe we overlast beter meetbaar kunnen maken door ons proces en systeem anders in te richten. Vanaf 2024 gaan we werken met de leefbaarheidsmodule, die onderdeel is van ons primair automatiseringssysteem.

Overlast en bemiddeling

Het hoge aantal meldingen van overlast houdt aan, onder meer als gevolg van de ontwikkeling dat steeds meer mensen met een zorgvraag zelfstandig wonen. Wij reageerden daarop door actief de wijk in te gaan en in gesprek te gaan met onze huurders. Wij zijn ook continu in gesprek met de gemeenten en hulpverlenende instanties en namen samen maatregelen. We voorkwamen daarmee escalatie en hielden de situatie beheersbaar. Daarnaast zetten we ‘Buurtbemiddeling’ in voor conflicten tussen buren. 

Tabel 16: Sociale leefbaarheid

Indicator Realisatie  
  2022 2023
Leefbaarheidsbijdrage per woning 102 124
Ontruimingen    
Ontruimingen door overlast (aantal) 1 0
Buurtbemiddeling huurders SallandWonen    
Door SallandWonen doorverwezen zaken (aantal) 19 15
Positief afgehandelde zaken (% van afgehandelde zaken) 73 73
Overlast    
Adressen waar overlastmelding over wordt gedaan (aantal) 182 volgt nog
Registraties van meldingen van overlast (aantal) 1.668 volgt nog
Leegstand bedrijfs- en maatschappelijk vastgoed    
Leegstaand bedrijfs- en maatschappelijk vastgoed (aantal op 31-12) 2 2

Schoon, heel en veilig woonomgeving

Samen met gemeenten en huurders werken we aan leefbare buurten. Belangrijke uitgangspunten hierbij zijn schoon, heel en veilig. Wij nemen deel aan buurtschouwen en wijksafari’s in wijken en buurten waar wij woningen verhuren.

Onze huurders vinden een veilige woning belangrijk. Nieuwbouwwoningen voldoen aan de eisen van het Politiekeurmerk Veilig Wonen. Ook bij groot onderhoud is dit standaard, daar waar het betreffende woningonderdeel is meegenomen bij groot onderhoud. 

Maatschappelijk- en bedrijfsonroerendgoed

We zetten ook maatschappelijk- en bedrijfsvastgoed in op plekken waar de markt zelf niet of niet voldoende in voorziet. We doen dit ter behoud en versterking van voorzieningen in de betreffende kern. In 2022 hadden we een leegstand, met name door bewuste tijdelijke leegstand in het Kulturhus in Raalte om transformatie naar wonen mogelijk te maken. Ook was er een tijdelijke leegstand in ons eigen kantoorpand om de verbouwing mogelijk te maken.

We zetten ook maatschappelijk- en bedrijfsvastgoed in op plekken waar de markt zelf niet of niet voldoende in voorziet. We doen dit ter behoud en versterking van voorzieningen in de betreffende kern. In 2023 actualiseerden we het Strategisch Plan BOG-MOG, waarbij we concludeerden dat de huidige visie en strategie van dit vastgoed doorgezet wordt. Dit betekent dat we activiteiten verminderen die niet direct gerelateerd zijn aan onze kerntaak en daarmee een terugtrekkende beweging maken van de BOG-MOG portefeuille. De komende periode willen we intensiever samenwerken met zorgpartijen gezien de ontwikkelingen met zorg(specifiek) vastgoed. Twee panden in Raalte, het Kulturhus en het kantoorpand aan de Kerkstraat, transformeren we naar wonen. Om dit mogelijk te maken was er tijdelijk leegstand.

3.5 Prestaties per gemeente

De prestaties op gebied van betaalbaarheid, kwaliteit en leefbaarheid leveren een bijdrage aan de gemeentelijke volkshuisvestelijke opgaven. Hieronder zijn de belangrijke prestaties van SallandWonen in 2023 per gemeente weergegeven.

Tabel 17: Volkshuisvestelijke prestaties per gemeente

Indicator Raalte Olst-Wijhe
Beschikbaarheid    
Slaagkans (%)(excl. doorstromers, cijfer 2e helft 2023) 3,4 5
Aantal verhuringen (regulier, inclusief tijdelijke verhuur en Deelhuus) 156 142
Onttrekken van woningen (verkoop in aantal) 10 11
Sloop woningen (aantal) - 36
Nieuwbouwwoningen (oplevering in aantal) 15 (allen flexwoningen) 105 (waarvan 76 flexwoningen)
Projecten gestart (start bouw 2023 in aantal woningen) 18 23
Ontwikkeling portefeuille – woningen +5 +58
Betaalbaarheid    
Jaarlijkse huurverhoging (gemiddeld in %, excl. inkomensafhankelijk) 2,3 2,3
Minimaal 70% nieuwe verhuringen toegewezen aan huishoudens die vallen onder passend toewijzen 75 72
Aantal huisuitzettingen naar aanleiding van huurachterstanden 2 2
Preventie huurschulden Wet gemeentelijke schuldhulpverlening Wet gemeentelijke schuldhulpverlening
  Samenwerking met verschillende partijen Samenwerking met verschillende partijen
Specifieke doelgroepen    
Statushouders – realisatie taakstelling (%) 77 79
Senioren en zorgvragers – nieuwbouw nultreden (of eenvoudig te maken) (%) - 19 (69 excl. flex)
Starters; kansen – deel via loting verhuurd van regulieren verhuringen (%) 18 38
Starters; kansen-verhuur Deelhuus 2 (1 woning) -
Middeninkomens – gebruik ruimte toewijzingsbeleid (%) 4 1
Kwaliteit en duurzaamheid    
Energielabel (gemiddeld) B B (dorp Wijhe A)
Woningen voorzien van zonnepanelen (aantal 2023/totaal) 243/1.921 181/931
Verduurzamen en onderhoud Project nultredenwoningen afgerond Project nultredenwoningen afgerond
  Project aanpak verspreide resterende EFG labels opgestart Project aanpak verspreide resterende EFG labels opgestart
Leefbaarheid    
Oordeel over de wijk - aantal wijken met oordeel < 7 3 5
Samenwerking gebiedsgericht werken Samenwerkingsactie burendag wijk Langkamp Gezamenlijke aanpak wijk ’t Kortrick opgestart
Herbestemming vastgoed Start uitvoering Kulturhus Raalte Besluitvorming transformatie bedrijfspand naar wonen
  Besluitvorming transformatie 2e kantoorpand naar wonen  
Overlast – behandelde zaken buurtbemiddeling waar huurders bij betrokken waren (aantal) 11 (waarvan 7 positief opgelost) 4 (allen positief afgerond)
Aantal ontruimingen door overlast 0 0

Versie: v8.1.21

Software voor digital-first corporate reporting

Creëer op efficiënte wijze publicaties die impact maken

Met iwink.report maak je publicaties op een eenvoudige en efficiënte manier. Je bespaart tijd, fouten en stress. Vanuit één plek publiceer je naar een volwaardige webversie, PDF en iXBRL-bestand. Zo geef je lezers de best mogelijke ervaring.

Meer over iwink.report